@erolkaranet'te Aradığınız Kelime veya Konuyu Buraya yazınız!

Banner

Reklam


Bir Eserden Alınan Alıntı Suç Teşkil Eder mi ?




İntihal, İktibas, Alıntı...
TDK Türkçe Sözlük, “intihal (plagiarism)”i, “aşırma” olarak belirtiyor.
5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunun 35’inci maddesinin ilk fıkrasına göre şu şekilde 
Alıntı, “bir eserin bazı cümle ve fıkralarının müstakil bir ilim ve edebiyat eserine alınması”dır.
Alıntı, eser hazırlanırken başka eserlerden yararlanılınca, eserin sonunda belirtilmesidir. Kitapların hazırlanmasında başka kaynaklardan yararlanılıyorsa, bu kaynaklar kitabın son sayfasında, kaynakça başlığı altında yazılır. (3)
Fikir ve Sanat Eserleri Kanununun (1) 35’inci maddesi alıntının yapılmasını bazı şartlara bağlamıştır.

Buna göre;
Madde 35 – Bir eserden aşağıdaki hallerde iktibas yapılması caizdir:
1. Alenileşmiş bir eserin bazı cümle ve fıkralarının müstakil bir ilim ve edebiyat eserine alınması;
2. Yayımlanmış bir bestenin en çok tema, motif, pasaj ve fikir nevinden parçalarının müstakil bir musiki eserine alınması;
3. Alenileşmiş güzel sanat eserlerinin ve yayımlanmış diğer eserlerin, maksadın haklı göstereceği bir nispet dahilinde ve münderacatını aydınlatmak maksadiyle bir ilim eserine konulması;
4. Alenileşmiş güzel sanat eserlerinin ilmi konferans veya derslerde, konuyu aydınlatmak için projeksiyon ve buna benzer vasıtalarla gösterilmesi.
İktibasın belli olacak şekilde yapılması lazımdır. İlim eserlerinde, iktibas hususunda kullanılan eserin ve eser sahibinin adından başka bu kısmın alındığı yer belirtilir.
6. Gazete münderecatı:
Madde 36 – Basın Kanununun 15 inci maddesi hükmü mahfuz kalmak üzere basın veya radyo tarafından umuma yayılmış bulunan günlük havadisler ve haberler serbestçe iktibas olunabilir.
Gazete veya dergilerde çıkan içtimai, siyasi veya iktisadi günlük meselelere mütaallik makale ve fıkraların iktibas hakkı sarahaten mahfuz tutulmamışsa aynen veya işlenmiş şekilde diğer gazete ve dergiler tarafından alınması ve radyo vasıtasiyle veya diğer bir suretle yayılması serbesttir. İktibas hakkı mahfuz tutulsa bile sözü geçen makale ve fıkraların kısaltılarak basın özetleri şeklinde alınması, radyo vasıtasiyle veya diğer bir suretle yayılması caizdir.
Bütün bu hallerde, iktibas edilen gazete, dergi ve ajansın ve eğer bunlar da başka bir kaynaktan alınmışlarsa o kaynağın adı, tarih ve sayısından başka makale sahiplerinin adı, müstear adı veya alameti zikredilmek icabeder.
7. Haber: (1)
Madde 37 – (Değişik: 21/2/2001 – 4630/19 md.)
Haber mahiyetinde olmak ve bilgilendirme kapsamını aşmamak kaydıyla, günlük hadiselere bağlı olarak fikir ve sanat eserlerinden bazı parçaların işaret, ses ve/veya görüntü nakline yarayan vasıtalara alınması mümkündür. Bu şekilde alınmış parçaların çoğaltılması, yayılması, temsil edilmesi veya radyo ve televizyon gibi araçlarla yayınlanması serbesttir. Bu serbestlik, hak sahibinin hukuki menfaatlerine zarar verecek şekilde veya eserden normal yararlanmaya aykırı biçimde kullanılamaz.
Kaynak gösterme zorunluluğu 35. madde dışında 32, 33, 34, 36 37, ve 40. maddelerde de gösterilmiştir. 
FSEK’e göre ilim eserlerinde, kullanılan eser, eserin sahibi ve alındığı yer belirtilmelidir. Ancak buna ilişkin ayrıntılı bir usul belirlenmemiştir. Okuyucu alıntıyı, alıntı yapılan eseri, eserin sahibini ve alındığı yeri istediğinde bulacak şekilde anlıyorsa yasal koşul sağlanmış olarak kabul edilmelidir. Uygulamada değişik atıf yöntemleri kullanılmaktadır. Alıntılanan kısmı italik ya da kalın yapmak veya dipnot göstermek suretiyle yazar, eser, baskı sayısı, yılı, sayfa numarası belirtilmektedir (2)
Alıntı yapılan eserin sahibi belli değilse FSEK md. 12’deki karinelerden yola çıkarak, yayımlayan, o da yoksa çoğaltan kişi belli edilmelidir. Bunlar yasal zorunluluk olmayıp eserin bilimsel düzeyini gösterir. Mealen yapılanda iktibasın anlam itibarıyla farklılaştırılmadan ve yanlış anlamaya neden olacak şekilde eksik aktarılmaması gerekir. Yoksa yetersiz veya yanlış ya da usule aykırı iktibas ortaya çıkabilir (2)
FSEK md. 71/I-3’teki suçun oluşması için iktibasın kaynak gösterilmeden yapılmış olması gerekir. İktibas yapılırken kaynak gösterilmiş ancak bu gösterim, yetersiz, yanlış veya aldatıcı nitelikte ise md.71/I-3’teki suç değil md. 71/I-5. bentteki yetersiz, yanlış veya aldatıcı mahiyette kaynak gösterme suçu oluşur. 
Madde 71 --- (Değişik: 23/ 1/ 2008-5728/ 138 md.) Bu Kanunda koruma altına alınan fikir ve sanat eserleriyle ilgili manevi, mali veya bağlantılı hakları ihlal ederek:
1. Bir eseri, icrayı, fonogramı veya yapımı hak sahibi kişilerin yazılı izni olmaksızın işleyen, temsil eden, çoğaltan, değiştiren, dağıtan, her türlü işaret, ses veya görüntü nakline yarayan araçlarla umuma ileten, yayımlayan ya da hukuka aykırı olarak işlenen veya çoğaltılan eserleri satışa arz eden, satan, kiralamak veya ödünç vermek suretiyle ya da sair şekilde yayan, ticarî amaçla satın alan, ithal veya ihraç eden, kişisel kullanım amacı dışında elinde bulunduran ya da depolayan kişi hakkında bir yıldan beş yıla kadar hapis veya adlî para cezasına hükmolunur.
2. Başkasına ait esere, kendi eseri olarak ad koyan kişi altı aydan iki yıla kadar hapis veya adlî para cezasıyla cezalandırılır. Bu fiilin dağıtmak veya yayımlamak suretiyle işlenmesi hâlinde, hapis cezasının üst sınırı beş yıl olup, adlî para cezasına hükmolunamaz.
3. Bir eserden kaynak göstermeksizin iktibasta bulunan kişi altı aydan iki yıla kadar hapis veya adlî para cezasıyla cezalandırılır.
4. Hak sahibi kişilerin izni olmaksızın, alenileşmemiş bir eserin muhtevası hakkında kamuya açıklamada bulunan kişi, altı aya kadar hapis cezası ile cezalandırılır. 
5. Bir eserle ilgili olarak yetersiz, yanlış veya aldatıcı mahiyette kaynak gösteren kişi, altı aya kadar hapis cezası ile cezalandırılır. 
6. Bir eseri, icrayı, fonogramı veya yapımı, tanınmış bir başkasının adını kullanarak çoğaltan, dağıtan, yayan veya yayımlayan kişi, üç aydan bir yıla kadar hapis veya adlî para cezasıyla cezalandırılır. 
Bu Kanunun ek 4 üncü maddesinin birinci fıkrasında bahsi geçen fiilleri yetkisiz olarak işleyenler ile bu Kanunda tanınmış hakları ihlâl etmeye devam eden bilgi içerik sağlayıcılar hakkında, fiilleri daha ağır cezayı gerektiren bir suç oluşturmadığı takdirde,  üç aydan iki yıla kadar hapis cezasına hükmolunur. Hukuka aykırı olarak üretilmiş, işlenmiş, çoğaltılmış, dağıtılmış veya yayımlanmış bir eseri, icrayı, fonogramı veya yapımı satışa arz eden, satan veya satın alan kişi, kovuşturma evresinden önce bunları kimden temin ettiğini bildirerek yakalanmalarını sağladığı takdirde, hakkında verilecek cezadan indirim yapılabileceği gibi ceza vermekten de vazgeçilebilir.  (1)

(1) Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu için tıklayınız
(2) İntihal Suçları için tıklayınız
(3) Vikipedi için tıklayınız

Derleme @erolkaranet - 13.09.2022
Etiket

Yorum Gönder

0 Yorumlar
*Asılsız yorum yapmayınız. Mesajlar Yönetici tarafından denetleniyor.

Reklam


Reklam

İlginç Bilgiler

Reklam