.

.
.

Kısa Kısa

Muhafaza tedbiri olarak haciz ihbarnameleri - 4

MUHAFAZA TEDBİRİ OLARAK HACİZ İHBARNAMELERİ- 4

Ar. Gör. Duygu KULBAY KIVANÇ*

VI. GECİKMİŞ İTİRAZ

A. GENEL OLARAK

Üçüncü kişi, kusuru olmaksızın bir engel (mâni) nedeniyle süresi

130 ‘…İİK’ nın 89/ 4 üncü maddesinde, üçüncü şahıs haciz ihbarına müddetinde itiraz ederse, alacaklı üçüncü şahsın verdiği cevabın aksini tetkik merciinde ispat ederek üçüncü şahsın İİK’ nın 338/ 1 inci fıkrasına göre cezalandırılmasını ve ayrıca tazminata mahkum edilmesini isteyebilir. Hükmü yer almaktadır. Anılan maddedeki tazminat sözcüğü üçüncü şahsın yalan beyanından dolayı alacaklının uğradığı zararın karşılığını ifade eder…’, 12. HD 25.1.1996, 18930/927 (Kuru, Bankalar, s. 99).

131 Kuru, El Kitabı, s. 421.

132 ‘…İİK’ nın 89/ 4 maddesi gereğince üçüncü şahıs, haciz ihbarnamesine müddeti içinde itiraz ederse, alacaklı, üçüncü şahsın verdiği cevabın aksini tetkik merciinde ispat ederek üçüncü şahsın İİK’ nın 338/1 inci maddesine göre cezalandırılmasını ve ayrıca tazminata mahkum edilmesini isteyebilir. Tetkik mercii, tazminat hakkımdaki davayı genel hükümlere göre halleder. Zira maddede öngörülen tazminat üçüncü şahsın gerçeğe aykırı beyanından kaynaklanan ve haksız fiile dayalı bir istektir. Bu nedenle üçüncü şahsın gerçeğe aykırı beyanı kadar tazminat ödenmesine karar verilmesi gerekirken bunun %40’ ına hükmedilmesi isabetsizdir…’, 12. HD 12.7.2000, 11036/11832 (Kuru, Bankalar, s. 99- 100; Kuru, El Kitabı, s. 422, dipnot 29).

133 Kuru, El Kitabı, s. 422. Kulbay Kıvanç AÜHFD Yıl 2005 516

içinde birinci veya ikinci haciz ihbarnamesine itiraz edemezse, icra mahkemesine gecikmiş itirazda (İcra ve İflâs Kanunu m. 65)134 bulunabilir (İcra ve İflâs Kanunu m. 89/ V, cümle 1).

Birinci veya ikinci haciz ihbarnamesine itiraz süresi olan yedi günü kaçırmış olan üçüncü kişiye, gecikmiş itirazda bulunma yetkisinin tanınabilmesi için, üçüncü kişinin kusuru olmaksızın bir engel nedeniyle yedi gün içinde birinci veya ikinci haciz ihbarnamesine itiraz edememiş olması gerekir. Yani üçüncü kişinin yedi gün içinde itiraz etmesine engel olan husus, üçüncü kişinin kusuruna dayanmamalı, onun iradesi dışındaki bir sebep (mazeret) olmalıdır135. Örneğin üçüncü kişinin birinci veya ikinci haciz ihbarnamesinin tebliği sırasında ağır hasta olması, doğal bir afetle karşılaşması, tebligatını alamayacak uzun bir seyahate çıkması durumu böyle bir engel sayılır136.

B. GECİKMİŞ İTİRAZIN YAPILMASI

Gecikmiş itiraz, birinci veya ikinci haciz ihbarnamesini gönderen icra dairesinin bulunduğu yerdeki icra mahkemesine yapılır. Üçüncü kişi gecikmiş itirazında hem yedi gün içinde birinci veya ikinci haciz ihbarnamesine itiraz etmesini engelleyen mazeretini hem de birinci veya ikinci haciz ihbarnamesine itiraz ettiğini bildirmesi gerekir (İcra ve İflâs Kanunu m. 65/II). Üçüncü kişi, gecikmiş itirazda bulunurken; İcra ve İflâs Kanunu m. 65/III’te düzenlenen duruşmaya ilişkin giderleri ödemeye mecburdur (İcra ve İflâs Kanunu m. 65/II). Fakat bu giderlerin ödenmemiş olması, gecikmiş itirazı geçersiz kılmaz.

134 4 – Gecikmiş itiraz

MADDE 65 – Borçlu kusuru olmaksızın bir mâni sebebiyle müddeti içinde itiraz edememiş ise paraya çevirme muamelesi bitinceye kadar itiraz edebilir.

Ancak borçlu, mâniin kalktığı günden itibaren üç gün içinde, mazeretini gösterir delillerle birlikte itiraz ve sebepleri ve müstenidatını bildirmeye ve müteakip fıkra için yapılacak duruşmaya taallûk eden harç ve masrafları ödemeye mecburdur.

İtiraz üzerine icra mahkemesi anacak gecikme sebebinin mahiyetine ve hadisenin özelliklerine göre takibin tatilini tensip edebilir. Mahkeme, tetkikatını evrak üzerinde yapar. Lüzumu halinde iki tarafı hemen davetle mazeretin kabule şayan olup olmadığına karar verir. Duruşmaya karar verilmemesi halinde borçludan alınan masraflar kendisine iade olunur.

Mazeretin kabulü halinde icra takibi durur. Aynı celsede alacaklı itirazın kaldırılmasını sözlü olarak da isteyebilir. Bu takdirde tahkikata devam olunarak gerekli karar verilir.

Daha önce borçlunun mallarına haciz konulmuşsa mazeretin kabulü kararının tefhim veya tebliğ tarihinden itibaren alacaklı yedi gün içinde, mahkemeden itirazın kaldırılmasını istemez veya aynı süre içinde 67 nci maddeye göre mahkemeye başvurmazsa haciz kalkar.

135 Kuru, El Kitabı, s. 424.

136 Pekcanıtez/Atalay/Sungurtekin Özkan/Özekes, s. 110. C. 54 Sa. 4 Muhafaza Tedbiri Olarak Haciz İhbarnameleri 517

C. GECİKMİŞ İTİRAZIN SÜRESİ

Üçüncü kişi, engelin kalktığı; yani mazeretin son bulduğu günden itibaren üç gün içinde gecikmiş itirazını yapabilir (İcra ve İflâs Kanunu m. 65/II). Üç günlük süre geçtikten sonra yapılan gecikmiş itiraz geçerli değildir ve icra mahkemesi tarafından süre aşımından reddedilir.

D. İCRA MAHKEMESİNİN GECİKMİŞ İTİRAZI İNCELEMESİ

Üçüncü kişinin gecikmiş itiraz başvurusunu alan icra mahkemesi, ilk önce gecikme sebebinin niteliğine ve olayın özelliklerine göre takibin durdurulmasının gerekip gerekmediğine (İcra ve İflâs Kanunu m. 65/III, cümle 1); yani ikinci veya üçüncü haciz ihbarnamesinin gönderilmesinin geçici olarak durdurulup durdurulmayacağına karar verir. İcra mahkemesi, ikinci veya üçüncü haciz ihbarnamesinin gönderilmesinin geçici olarak durdurulmasına karar verirse; bu kararını, icra dairesine bildirmelidir.

Daha sonra icra mahkemesi üçüncü kişinin bildirdiği mazeretin doğru ve haklı olup olmadığını inceler. İcra mahkemesi, üçüncü kişinin mazeretini kabul ederse; bununla üçüncü kişiye yapılan haciz ihbarnamesi tebliği durur. Yani üçüncü kişi, süresi içinde birinci veya ikinci haciz ihbarnamesine itiraz etmiş sayılır. Bunun üzerine üçüncü kişiye ikinci veya üçüncü haciz ihbarnamesi gönderilemez.

Takip alacaklısı icra mahkemesinin gecikmiş itirazın kabulüne karar verdiği aynı celsede, İcra ve İflâs Kanunu m. 89/IV’ e göre; üçüncü kişinin cevabının doğru olmadığını, üçüncü kişinin cezalandırılmasını ve tazminata mahkûm edilmesini icra mahkemesinden sözlü olarak isteyebilir (İcra ve İflâs Kanunu m. 65/IV, cümle 2)137.

İcra mahkemesi, üçüncü kişinin itirazını reddederse; üçüncü kişi, birinci veya ikinci haciz ihbarnamesine itiraz etmemiş sayılır ve üçüncü kişiye ikinci veya üçüncü haciz ihbarnamesi gönderilir.

VII. ÜÇÜNCÜ KİŞİNİN HAKLARI

Birinci ve ikinci haciz ihbarnamelerine süresinde itiraz etmeyerek ve üçüncü haciz ihbarnamesi uyarınca menfi tespit davası açmayarak veya açtıysa açmış olduğu menfi tespit davasını kaybederek; aslında borçlu olmadığı parayı ödemek veya malı teslim etmek zorunda kalan üçüncü kişi; borçlu ile kötü niyetli alacaklıya karşı dava açarak138 ödemek zorunda

137 Kuru, El Kitabı, s. 424-425.

138 ‘…Komandit şirket, 89 uncu madde uyarınca yapılan haciz sonu ödemek zorunda kaldığı paranın rücuen tahsilini ilamsız icra yolu ile istemiş bulunmaktadır. Haciz ihbarnamesine ve ikinci tebliğe rağmen alacak veya hak zimmetinde sayılarak bunu ödemek zorunda bırakılan üçüncü şahsın aslında böyle bir borcu olmadığına mütedair iddiasını ait olduğu mahkemede usulen dava açarak dermeyan etmesi icap eder…’, İİD 25.4.1963, 4384/4228 (Olgaç, s. 800; Üstündağ, İcra Hukuku, s. 229) Kulbay Kıvanç AÜHFD Yıl 2005 518

kaldığı paranın veya teslim ettiği malın iadesini isteyebilir (İİK m. 89/V, cümle son)139.

Hiç yorum yok