0
-- --
MUHAFAZA TEDBİRİ OLARAK HACİZ İHBARNAMELERİ- 2

Ar. Gör. Duygu KULBAY KIVANÇ*

II. BİRİNCİ HACİZ İHBARNAMESİ

A. BİRİNCİ HACİZ İHBARNAMESİNİN İÇERİĞİ

Birinci haciz ihbarnamesinin içeriği İcra ve İflâs Kanunu m. 89 ve İcra ve İflâs Kanunu Yönetmeliği m. 42’de20 düzenlenmiştir21. Buna göre; birinci 15 Taşınır mallarda haczin neticeleri

Madde-86

Borçlu, alacaklının muvafakati ve icra müdürünün müsaadesi alınmaksızın mahcuz taşınır mallarda tasarruf edemez. Haczi koyan memur hilafına hareketin cezai mesuliyeti müstelzim olduğunu borçluya ihtar eder.

16 Üstündağ, İcra Hukuku, s. 225.

17 Reichel, 99, N. 9 (Üstündağ, İcra Hukuku, s. 225, dipnot 615’ten naklen).

18 Üstündağ, İcra Hukuku, s. 225.

19 Erdoğan, Hasan: Borçtan Kurtulma, Menfî Tespit ve İstirdat Davaları, Ankara 1999, s. 535.

20 Birinci Haciz İhbarnamesi

Madde 42 – Bu ihbarname, borçlunun hamiline ait olmayan veya ciro edilebilen bir senede dayanmayan alacak veya diğer bir talep hakkının veya üçüncü kişi elindeki taşınır bir malın haczi halinde, üçüncü kişiye gönderilir.

Bu ihbarname, dosya numarasını; üçüncü kişinin adını, soyadını ve adresini; alacaklının, borçlunun, varsa vekillerinin adını, soyadını ve adreslerini; alacak tutarı ile faiz ve giderler; haczin neye ilişkin olduğu; haczin hangi miktar için yapıldığı hakkındaki bilgileri içerir.

Ayrıca üçüncü kişinin alacak tahsil edilinceye kadar borcunu yalnız icra dairesine ödemesi gerektiği; borçluya yapılan ödemenin geçerli olmayacağı veya hacizli malı ancak icra dairesine teslim edebileceği; malı borçluya vermemesi, aksi halde malın bedelini icra dairesine ödemek zorunda kalacağı ihtarını içerir.

Bu ihbarname, üçüncü kişinin borcu olmadığı veya malın elinde bulunmadığı veya haciz ihbarnamesinin tebliğinden önce ödenmiş; mal istihlak edilmiş, kusuru olmaksızın telef olmuş, malın borçluya ait olmadığı veya malın kendisine rehnedilmiş olduğu veya Kulbay Kıvanç AÜHFD Yıl 2005 494

haciz ihbarnamesi; dosya numarasını, üçüncü kişinin adını, soyadını ve adresini; alacaklının ve borçlunun, varsa vekillerinin adını, soyadını ve adreslerini; alacak tutarı ile faiz ve giderleri; haczin neye ilişkin olduğu; haczin hangi miktar için yapıldığı hakkındaki bilgileri içerir22.

alacağın borçluya veya emrettiği yere verilmiş olduğu gibi bir iddiası varsa, haciz ihbarnamesinin kendisine tebliğinden itibaren yedi gün içinde icra dairesine yazılı veya sözlü olarak itirazda bulunabileceği ihtarını da içerir. Bu ihbarname ile İcra ve İflâs Kanununun 89 uncu maddesinin iki, üç, dört ve beşinci fıkraları hükümleri de üçüncü kişiye bildirilir.

Birinci haciz ihbarnamesinde ayrıca, alacak tahsil edilinceye kadar üçüncü kişinin borcunu yalnız icra dairesine ödeyebileceği, borçluya yapılan ödemenin geçerli olmayacağı veya hacizli malı ancak icra dairesine teslim edebileceği, üçüncü kişinin malı borçluya vermemesi, aksi halde malın bedelini icra dairesine ödemek zorunda kalacağı (İcra ve İflâs Kanunu m. 89/I), hacizli alacak ve mala ait İcra ve İflâs Kanunu’nun 89 uncu maddesinin ikinci fıkrasında yazılı cinsten bir iddiası varsa bunu yedi gün içinde icra dairesine bildirmeye mecbur olduğu belirtilir (İcra ve İflâs Kanunu Yönetmeliği m. 42/III, IV)23. Kısacası birinci haciz ihbarnamesi ile üçüncü kişiye, takip borçlusunun kendisinden olan alacağının haczedildiği, bundan böyle borcunu ancak icra dairesine ödeyebileceği ihtar edilir24.

21 İcra ve İflâs Kanunu Yönetmeliği’nin haciz ihbarnameleri ile ilgili maddeleri, 89 uncu maddede yapılan değişikliğe paralel olarak değiştirilmiştir. Buna göre; İcra ve İflâs Kanunu Yönetmeliği m. 42’de, birinci haciz ihbarnamesi; İcra ve İflâs Kanunu Yönetmeliği m. 43’te, ikinci haciz ihbarnamesi; İcra ve İflâs Kanunu Yönetmeliği m. 44’te, üçüncü haciz ihbarnamesi düzenlenmiştir.

22 Üçüncü kişiye gönderilen birinci ve ikinci haciz ihbarnamelerinde; haczedilen alacak miktarının belirtilmemiş olması halinde, haciz ihbarnamesi geçersiz olur: ‘…Hakkında İİK’ nın 89/2. maddesine göre 2. haciz ihbarnamesi çıkarılan 3. kişi bu ihbarnamenin kanuna aykırı olduğu iddiası ile şikâyet yoluna başvurabilir. Şikâyetçi banka vekili de müvekkili banka hakkında çıkarılan 89/2. haciz ihbarnamesinin İcra ve İflâs Kanunu Yönetmeliğinin 39. ve 40. maddelerine aykırı olduğunu iddia etmiş, birinci haciz ihbarnamesine süresinde itiraz edildiği cihetle 89/2, haciz ihbarnamesinin çıkarılamayacağı yolunda bir itirazda bulunmamıştır. Şikâyetçi bankaya çıkarılan 2. haciz ihbarnamesinde ne miktar hak ve alacağın haczedileceği belirtilmemiştir. Anılan husus İİK’ nın 89. İcra ve İflâs Kanunu Yönetmeliğinin 39. ve 40. maddelerine aykırı olduğundan mercice 2. haciz ihbarnamesi ile buna ilişkin ödemenin üç gün içerisinde yapılmasına dair icra müdürlüğü işleminin iptaline karar verilmesi gerekirken şikâyet konusu hakkında gerekli değerlendirme yapılmadan yazılı gerekçe ile şikâyetin reddine karar verilmesi isabetsizdir…’, 12. HD 2.8.1994, 9715/9969 [Uyar, Talih: İcra ve İflâs Kanunu (İİK m. 69-100), İzmir 1996, s. 2471)].

23 Olgaç, Senai: İcra-İflâs (Birinci Cilt), Ankara 1978, s. 779; Akyazan, Sıtkı: İcra ve İflâs Kanunundaki Yeni ve Değişik Hükümler Üzerinde İnceleme ve Açıklamalar, Ankara 1965, s. 65 (Akyazan, Yeni ve Değişik Hükümler); Kuru, El Kitabı, s. 408; Pekcanıtez, Hakan/Atalay,/Oğuz/Sungurtekin Özkan, Meral/Özekes, Muhammet, İcra ve İflâs Hukuku, 3. Bası, Ankara 2005, s. 186.

24 Pekcanıtez/Atalay/Özekes, İcra, s. 64; Ulukapı, İcra, s. 76-77; Olgaç, Senai/Köymen, Haydar: Kazaî ve İlmî İçtihatlarla Türk İcra ve İflâs Kanunu, İstanbul 1965, s. 769. C. 54 Sa. 4 Muhafaza Tedbiri Olarak Haciz İhbarnameleri 495

Buradan haczi ihbarnamesinin ‘belirli ihtarları’ içermesi gerektiğini anlıyoruz25.

Bu ihbarname ile İcra ve İflâs Kanunu’ nun 89 uncu maddesinin 2, 3 ve 4 üncü fıkraları hükümleri de üçüncü kişiye bildirilir (İcra ve İflâs Kanunu Yönetmeliği m. 42/ son)26. Üçüncü kişinin, takip borçlusuna borcu yoksa veya üçüncü kişi, İcra ve İflâs Kanunu m. 89/II’de belirtilen diğer itiraz sebeplerini haizse; bu durumu yedi gün içerisinde icra dairesine bildirmesi gerektiği, aksi takdirde ‘borcun zimmetinde sayılacağı’ da birinci haciz ihbarnamesi ile ihtar edilir27.

B. ÜÇÜNCÜ ŞAHSIN BİRİNCİ HACİZ İHBARNAMESİNE İTİRAZ ETMESİ

Üçüncü kişi kendisine gönderilen birinci haciz ihbarnamesine, tebliğden itibaren yedi gün içinde, takibin yapıldığı icra dairesine28 itiraz edebilir29. İtirazın posta ile gönderilmesi halinde, postada geçecek süre, yedi güne eklenmez30. Bu konuda Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’nun bir kararı mevcuttur. Buna göre; üçüncü kişinin itirazının süresi içinde yapılıp yapılmadığını anlamak için; itirazın postaneye verildiği tarih değil, icra dairesine geldiği tarih esas alınmalıdır31.

Birinci haciz ihbarnamesine yedi gün içerisinde itiraz etmesi halinde, istenen borcun üçüncü kişinin zimmetinde sayılmasına imkân yoktur; yani üçüncü kişi kendisinden istenen parayı ödemekten kurtulur32. Birinci haciz ihbarnamesine itiraz edilmesi üzerine, ikinci haciz ihbarnamesi

25 Postacıoğlu, İlhan: İcra Hukuku Esasları, İstanbul 1982, s. 453 (Postacıoğlu, İcra Hukuku).

26 Olgaç/Köymen, s. 770.

27 Pekcanıtez/Atalay/Özekes, İcra, s. 64; Ulukapı, İcra, s. 77; Postacıoğlu, İcra Hukuku, s. 453; Kuru, İcra, s. 162; Kuru/Arslan/Yılmaz, İcra, s. 279; Akyazan, Yeni ve Değişik Hükümler, s. 66.

28 ‘…İİK’ nın 89 uncu maddesine göre çıkarılan haciz ihbarnamesi üzerine ilgilinin icra dairesine itirazda bulunması zorunlu olup, tetkik merciine yapılan itiraz geçersiz olduğundan reddine karar vermek gerekirken kabulü isabetsizdir…’, 12. HD 28.9.1981, 5402/7071 (Uyar, Haciz, s. 262).

29 Kuru, İcra, s. 164; Kuru/Arslan/Yılmaz, İcra, s. 282; Olgaç, s. 780; Uyar, Haciz, s. 241; Uyar, Üçüncü Şahıs, s. 1011; Üstündağ, İcra Hukuku, s. 226; Özkan, Hasan: İcra ve İflâs Davaları ve Tatbikatı, İstanbul 1977, s. 291; Pekcanıtez/Atalay/Özekes, İcra, s. 64; Ulukapı, İcra, s. 77; Kuru, El Kitabı, s. 409.

30 Uyar, Haciz, s. 241; Üstündağ, İcra Hukuku, s. 226, dipnot 617.

31 HGK 6.7.1966, 1091/221 (Şimşek, Edip: İcra ve İflâs Kanunu-Açıklamalar ve İçtihatlar, Ankara, 1989, s. 324).

32 Kuru, İcra, s. 164; Kuru/Arslan/Yılmaz, İcra, s. 282. Kulbay Kıvanç AÜHFD Yıl 2005 496 gönderilemez33, hatta tekrar birinci haciz ihbarnamesi veya herhangi bir muhtıra gönderilemez34.

Üçüncü kişinin süresinde birinci haciz ihbarnamesine itiraz etmesi üzerine; bu haciz ihbarnamesi ile kendisinden istenilen parayı ödemekten kurtulur. Eğer alacaklı, üçüncü kişinin verdiği cevabın gerçeğe aykırı olduğunu; yani üçüncü kişinin takip alacaklısına borçlu olduğunu düşünüyorsa; icra mahkemesinde takip alacaklısı aleyhine ceza ve tazminat davası açabilir (İcra ve İflâs Kanunu m. 89/IV). Takip alacaklısı, icra mahkemesine başvurarak, üçüncü şahsın beyanının aksini ispat ile ceza ve tazminat talep edebilir35.

1. KENDİSİNE BİRİNCİ HACİZ İHBARNAMESİ TEBLİĞ OLUNAN ÜÇÜNCÜ KİŞİNİN İTİRAZ SEBEPLERİ

Kendisine haciz ihbarnamesi tebliğ olunan üçüncü kişi 89 uncu maddenin ikinci fıkrasına göre böyle bir borcu olmadığı veya malın yedinde bulunmadığı veya haciz ihbarnamesinin tebliğinden önce borç ödenmiş, mal istihlak edilmiş yahut kusuru olmaksızın telef olmuş veya malın borçluya ait olmadığı veya malın kendisine rehnedilmiş olduğu veya alacak borçluya veya emrettiği yere verilmiş olduğu gibi bir itirazda bulunabilir36.
İcra ve İflâs Kanunu m. 89/II’de borçlunun itirazlarına örnek olarak gösterilen bu haller, sınırlı değildir37’38. Bunu 89 uncu maddenin lafzından

33 ‘…İİK’ nın 89/IV maddesi gereğince üçüncü şahıs birinci haciz ihbarnamesine müddetinde itiraz ederse artık ikinci haciz ihbarnamesi çıkartılamaz. Alacaklı ancak üçüncü şahsın verdiği cevabın aksini tetkik merciinde ispat ederek adı geçenin cezalandırılması ve tazminata mahkum edilmesini isteyebilir. Bu durumda mercice bir bilirkişi incelemesi yapılmasına da gerek yoktur. Üçüncü kişinin 89/1. ihbarnamesine süresinde itiraz ettiği göz önünde tutularak, şikâyetin kabulü gerekirken, lüzum olmadığı halde bilirkişi incelemesi yaptırılarak kararda yazılı nedenlerle şikâyetin reddine karar verilmesi isabetsizdir…’, 12. HD 12.4.1994, 3832/4552 (Uyar, İcra, s. 2473-2474).

34 ‘…Üçüncü şahsa 89 ihbarı tebliğ edilmiş ve üçüncü şahıs buna süresinde cevap vermemiştir. Bilâhere alacaklı evvelki tebliğin usulüne uygun olmadığından bahisle yeniden 89 ihbarı tebliğ ettirerek buna karşı üçüncü şahsın süresinde cevap vermediğinden bahisle borç zimmetinde mal yedinde sayılmasını isteyemez…’, İİD 29.11.1963, 12406/12559 (Tuncay, Salih/Demirhan, Orhan: İcra ve İflâs Kanunu, Ankara 1965, s. 91; Özkan, s. 297; Seviğ, Vasfi Raşit: Doktrin ve İçtihat Açısından Türk İcra ve İflâs Kanunu – İcra (Cilt II), Ankara 1967, s. 134).

35 Bkz. aşa. V. Üçüncü Kişinin Birinci veya İkinci Haciz İhbarnamesine İtiraz Etmemesi Üzerine Bu İtirazın Aksinin Takip Alacaklısı Tarafından İspatı.

36 Kuru, İcra, s. 164; Kuru/Arslan/Yılmaz, İcra, s. 282; Seviğ, s. 132; Olgaç, s. 780; Uyar, Haciz, s. 242; Uyar, Üçüncü Şahıs, s. 1011-1012; Akyazan, İnceleme, s. 348; Yelekçi, Memduh: İcra ve İflâs kanunu ve Tatbikatı, Ankara 1977, s. 202; Postacıoğlu, İcra Hukuku, s. 421.

37 Akyazan, İnceleme, s. 348; Üstündağ, İcra Hukuku, s. 226; Uyar, Haciz, s. 242; Uyar, Üçüncü Şahıs, s. 1012.

38 Aksi görüş için bkz. Olgaç, s. 780. C. 54 Sa. 4 Muhafaza Tedbiri Olarak Haciz İhbarnameleri 497 anlıyoruz. İcra ve İflâs Kanunu m. 89/II’de üçüncü kişinin itiraz sebepleri sayılırken, ‘… olduğu gibi bir iddiada ise’ ibaresi kullanılmıştır39.

2. ÜÇÜNCÜ ŞAHIS TARAFINDAN YAPILACAK BEYANIN ŞEKLİ

Kendisine haciz ihbarnamesi gönderilen üçüncü şahıs, tebliğ tarihinden itibaren yedi gün içinde itirazını takibin yapıldığı icra dairesine yazılı veya sözlü olarak yapar (İcra ve İflâs Kanunu m. 89/ II). Sözlü itiraz, üçüncü kişinin icra dairesine başvurarak itirazını icra tutanağına yazdırması suretiyle olur40’41.

Bu konuda ‘yazılı beyan’ın ‘dilekçe’ (istida) anlamına gelip gelmediği tartışmalara neden olmuştur. İcra ve İflâs Kanunu bazı yerlerde ‘yazılı beyan’ (İcra ve İflâs Kanunu m. 89) bazı yerlerde ise ‘dilekçe’ (İcra ve İflâs Kanunu m. 62) ibaresini kullanmıştır. Bu demektir ki; kanun koyucu ‘yazılı beyan’ ve ‘dilekçe’ kelimelerini ayrı ayrı kullanarak ikisi arasındaki farkı ortaya koymuştur. Yani İcra ve İflâs Kanunu m. 89’da geçen yazılı beyan, niteliği itibariyle dilekçe değildir. Kaldı ki; İcra ve İflâs Kanunu m. 89/VIII’ de; ‘Üçüncü şahsın beyanı hiçbir harç ve resme tâbi değildir’ demek suretiyle İcra ve İflâs Kanunu m. 89/II’ deki ‘yazılı beyan’ın dilekçe olmadığı üstü örtülü bir şekilde belirtilmiştir. Çünkü; dilekçe, kanunî istisnalar dışında, Damga Kanunu ile Harçlar Kanunu’na göre damga vergisine ve harca tâbidir42. Burada üçüncü kişi itirazını, dilekçe şeklinde de yapsa, İcra ve İflâs Kanunu m. 89/ VIII gereğince, harca ve vergiye tâbi değildir.

Kanun koyucunun üçüncü kişinin İcra ve İflâs Kanunu m. 89/II uyarınca yapacağı itirazı dilekçe ile değil de yazılı beyan şeklinde düzenlemesi adil bir sonuçtur43. Çünkü takip borçlusuna ait herhangi bir hak ve alacağa sahip olmayan üçüncü kişinin, günün birinde bir haciz ihbarnamesiyle para veya ayın olarak bir borcun ödenmesine davet edilmesi ve buna karşı vereceği yazılı cevabın kayıt harcına tâbi tutulması, üçüncü kişiye gereksiz bir külfet yüklemekten başka bir şey değildir44.

39 Akyazan, İnceleme, s. 248; Uyar, Haciz, s. 242; Uyar, Üçüncü Şahıs, s. 1012.

40 Olgaç/Köymen, s. 770; Kuru, El Kitabı, s. 410.

41 ‘…İİK’ nın 89 uncu maddesinin 2 nci fıkrasındaki icra dairesine şifahi beyan; memur huzurunda ifade zaptı ile vaki olacağından…’, İİD 27.6.1955, 3684/3803 (Çubukgil, Oktay: İcra ve İflâs Kanununun 89 uncu Maddesinde Bahsolunan (Yazılı Beyan) İstida Olmayıp; Kaydiye Harcına Tâbi Değildir, Ankara Barosu Dergisi, 1956/1, s. 62).

42 Akyazan, İnceleme, s. 349.

43 Akyazan, İnceleme, s. 350; Akyazan, Yeni ve Değişik Hükümler, s. 67.

44 Akyazan, İnceleme, s. 350. Kulbay Kıvanç AÜHFD Yıl 2005 498

C. ÜÇÜNCÜ KİŞİNİN BİRİNCİ HACİZ İHBARNAMESİNE İTİRAZ ETMEMESİ

Üçüncü kişi, birinci haciz ihbarnamesinin kendisine tebliğinden itibaren yedi gün içinde itiraz etmezse; mal yedinde borç zimmetinde sayılır (İcra ve İflâs Kanunu m. 89/ III)45. Yani üçüncü kişi, birinci haciz ihbarnamesine itiraz etmemekle, kendisinden istenilen alacak miktarını, takip borçlusuna borçlu olduğunu kabul etmiş sayılır46.

Üçüncü kişinin birinci haciz ihbarnamesine süresinde itiraz etmemesi üzerine; icra dairesince üçüncü kişiye ‘ikinci haciz ihbarnamesi’ gönderilir47.

III. İKİNCİ HACİZ İHBARNAMESİ

A. İKİNCİ HACİZ İHBARNAMESİNİN İÇERİĞİ

İkinci haciz ihbarnamesinin içeriği ile ilgili, İcra ve İflâs Kanunu m. 89/ III ve İcra ve İflâs Kanunu Yönetmeliği m. 43’te48 birtakım düzenlemeler mevcuttur.

İkinci haciz ihbarnamesi ile üçüncü kişiye, kendisine gönderilen ihbarnameye (birinci haciz ihbarnamesine) süresinde itiraz etmediği için; malın yedinde veya borcun zimmetinde sayıldığı bildirilir (İcra ve İflâs Kanunu m. 89/III, İcra ve İflâs Kanunu Yönetmeliği m. 43/ I).

Üçüncü kişiye gönderilen bu ikinci haciz ihbarnamesinde ayrıca, bu ihbarnamenin tebliğinden itibaren yedi gün içinde birinci haciz ihbarnamesinde belirtilen sebeplere dayanarak itiraz edebileceği belirtilir ve itiraz etmediği takdirde zimmetinde sayılan borcu icra dairesine ödemesi

45 Kuru, İcra, s. 162-163; Kuru/Arslan/Yılmaz, İcra, s. 280; Uyar, Haciz, s. 236; Uyar, Üçüncü Şahıs, s. 1012; Akyazan, İnceleme, s. 354; Üstündağ, İcra Hukuku, s. 227; Özkan, s. 291; Tuncay/Demirhan, s. 91; Postacıoğlu, İcra Hukuku, s. 453; Ulukapı, İcra, s. 77; Pekcanıtez/Atalay/Özekes, İcra, s. 65; Ansay, s. 74; Olgaç/Köymen, s. 770; Erdoğan, s. 535; Pekcanıtez/Atalay/Sungurtekin Özkan/Özekes, s. 165.

46 Kuru, İcra, s. 163; Kuru/Arslan/Yılmaz, İcra, s. 280; Pekcanıtez/Atalay/Sungurtekin Özkan/Özekes, s. 187; Kuru, El Kitabı, s. 411.

47 Yılmaz, Ejder: Dünden Bugüne İcra ve İflâs Kanunumuz, Selçuk Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, Yıl: 2004, s. 21; Erdoğan, s. 536; Kuru, El Kitabı, s. 411.

48 İkinci haciz ihbarnamesi

Madde 43 – İkinci haciz ihbarnamesinde bu Yönetmeliğin 42 nci maddesinin ikinci fıkrasındaki bilgiler yer alır. Bunun dışında birinci haciz ihbarnamesinin tebliğ tarihi; yedi gün içinde itiraz edilmemesi nedeniyle borcun üçüncü kişinin zimmetinde ve malın yedinde sayıldığı bildirilir. Ayrıca, üçüncü kişinin ihbarnamenin kendisine tebliğinden itibaren yedi gün içinde birinci haciz ihbarnamesinde bildirilen sebeplerle yazılı veya sözlü olarak icra dairesine itirazda bulunması; itirazda bulunmadığı takdirde zimmetinde sayılan borcu aynı yedi gün içinde icra dairesine ödemesi veya yedinde sayılan malı icra dairesine teslim etmesi de ihtar edilir.

Bu ihbarname ile İcra ve İflâs Kanununun 89 uncu maddesinin iki, üç, dört ve beşinci fıkra hükümleri de üçüncü kişiye bildirilir. C. 54 Sa. 4 Muhafaza Tedbiri Olarak Haciz İhbarnameleri 499 veya yedinde sayılan malı icra dairesine teslim etmesi istenir (İcra ve İflâs Kanunu m. 89/III)49. Ayrıca ikinci haciz ihbarnamesinde alacaklının ve borçlunun adı, soyadı ve adresi, haczin neye taallûk ettiği ve ne kadarının haczedildiği ile birinci haciz ihbarnamesinin tebliğ tarihi yazılır.

B. ÜÇÜNCÜ ŞAHSIN İKİNCİ HACİZ İHBARNAMESİNE İTİRAZ ETMESİ

Birinci haciz ihbarnamesine itiraz edemeyen üçüncü kişinin, ikinci haciz ihbarnamesine itiraz edebilme imkânı vardır. İtiraz süresi, birinci haciz ihbarnamesindeki gibi, tebliğden itibaren yedi gündür. Üçüncü kişi, kendisine gönderilen ikinci haciz ihbarnamesine, ihbarnamenin tebliğinden itibaren takibi yapan icra dairesine yedi gün içinde itiraz edebilir. İkinci haciz ihbarnamesine itiraz sebepleri, birinci haciz ihbarnamesine itiraz sebepleri ile aynıdır (İcra ve İflâs Kanunu m. 89/III). Buna göre; üçüncü kişi, İcra ve İflâs Kanunu m. 89/ II’de belirtilen sebeplerle itiraz edebilir. Üçüncü kişi, itirazını yazılı veya sözlü olarak bildirebilir (İcra ve İflâs Kanunu m. 89/II).

İkinci haciz ihbarnamesi ile, birinci haciz ihbarnamesi, tüm sonuçlarıyla tekrar edilmektedir50. İkinci haciz ihbarnamesine süresi içinde itiraz eden üçüncü kişi, tıpkı birinci haciz ihbarnamesine itirazda olduğu gibi; ihbarnamede belirtilen borcu icra dairesine ödemekten veya yedinde sayılan malı teslim etmekten kurtulur.

C. ÜÇÜNCÜ ŞAHSIN İKİNCİ HACİZ İHBARNAMESİNE İTİRAZ ETMEMESİ

Üçüncü kişi, ikinci haciz ihbarnamesine itiraz etmezse; malın yedinde, borcun zimmetinde sayılması kesinleşir51. Üçüncü kişi, kendisine gönderilen ikinci haciz ihbarnamesine süresinde (yedi gün içinde) itiraz etmez ve zimmetinde sayılan borcu icra dairesine ödemezse veya yedinde sayılan malı icra dairesine teslim etmezse; kendisine ‘üçüncü haciz ihbarnamesi’ gönderilir52.

İcra ve İflâs Kanunu madde metninde (m. 89/ III), ‘üçüncü haciz ihbarnamesi’ yerine ‘bildirim’ ibaresi kullanılmıştır. 89 uncu madde hükmünü değiştiren 4949 sayılı Kanun’un genel gerekçesinde ve 4949 sayılı Kanun’ un 89 uncu maddeyi değiştiren 22 nci maddesinin gerekçesinde ise ‘üçüncü bildirim’ ibaresi kullanılmıştır. 4949 sayılı Kanun’un genel gerekçesinde ve 22 nci maddenin gerekçesindeki ‘üçüncü bildirim’, ‘üçüncü haciz ihbarnamesi’dir. Burada aklımıza; 89 uncu madde metninde, niçin

49 Kuru/Arslan/Yılmaz, İcra, s. 280; Pekcanıtez/Atalay/Özekes, İcra, s. 65; Pekcanıtez/Atalay/Sungurtekin Özkan/Özekes, s. 187-188.

50 Pekcanıtez/Atalay/Sungurtekin Özkan/Özekes, s. 188.

51 Kuru, El Kitabı, s. 411-412.

52 Yılmaz, s. 21; Kuru, El Kitabı, s. 412. Kulbay Kıvanç AÜHFD Yıl 2005 500

üçüncü kişiye gönderilecek üçüncü yazıya ‘üçüncü haciz ihbarnamesi’ değil de, ‘bildirim’ denildiği şeklinde bir soru gelebilir. Bu soruyu şu şekilde yanıtlayabiliriz: Önemli olan üçüncü kişiye gönderilecek üçüncü yazının içerik olarak İcra ve İflâs Kanunu m. 89/ III, cümle 3 hükmündeki hususları içermesidir. Üçüncü yazının başlığının ‘üçüncü haciz ihbarnamesi’ olması zorunlu değildir. Bu nedenden dolayı 89 uncu maddenin metninde ‘üçüncü haciz ihbarnamesi’ ibaresi kullanılmamış olabilir. Fakat burada çok önemli bir hususa da değinmeliyiz. Şöyle ki; kanun metninde yeknesaklığın sağlanması, uygulamada ortaya çıkabilecek sorunları en aza indirgeyerek, birtakım çelişkileri de ortadan kaldırmaya yarar. Kanun koyucunun üçüncü kişiye yapılacak son bildirimi, ‘üçüncü haciz ihbarnamesi’ olarak belirtmemesini kanun tekniğine uygunluk ve uygulayıcılara kolaylık açılarından doğru bulmuyoruz. Ayrıca ‘bildirim’ ve ’ihbarname’ sözlük anlamı aynı olan; yani eş anlamlı sözcüklerdir. İlk iki haciz ihbarnamesine, birinci haciz ihbarnamesi ve ikinci haciz ihbarnamesi denilmekteyse; kanımca, son ihbarnameye de üçüncü haciz ihbarnamesi denilmesinde sakınca yoktur. Bu nedenle uygulamada birliğin ve kolaylığın sağlanması için üçüncü kişiye gönderilecek üçüncü yazının, kanun metninde ‘üçüncü haciz ihbarnamesi’ olarak belirtilmesi gerektiğini düşünüyoruz.

2004 sayılı İcra ve İflâs Kanununun 89 uncu maddesinin, 4949 sayılı Kanun’la değiştirildiğini belirtmiştik. Buna göre; 89 uncu maddenin ikinci fıkrasından sonra gelmek üzere üçüncü fıkra eklenmiştir. Eski düzenlemeye göre; kendisine gönderilen birinci ihbarnameye süresinde itiraz etmeyerek ikinci haciz ihbarnamesi gönderilmesine sebep olan üçüncü kişiye, ikinci ihbarname ile ya yedi gün içinde menfi tespit davası açması ya da bu süre içinde zimmetinde sayılan borcu ödemesi veya yedinde sayılan malı teslim etmesi bildirilirdi. Yapılan değişiklikle, birinci ve ikinci haciz ihbarnamelerine karşı müracaat haklarını süreyi geçirmekle kaçırmış üçüncü kişilere, üçüncü haciz ihbarnamesiyle menfi tespit davası açma hakkı tanınmıştır. Yeni düzenlemeyle üçüncü kişilere üçüncü haciz ihbarnamesiyle menfi tespit davası açma hakkı tanınmasının nedeni hükümet gerekçesinde ve madde gerekçesinde belirtilmiştir. Buna göre; bilindiği gibi takip alacaklısının ve icra dairesinin, takip borçlusunun üçüncü kişideki hak ve alacaklarının haczini isterken, gerçekte böyle bir hak veya alacağın bulunup bulunmadığını denetleme imkânı yoktur. Uygulamada bu durumu fırsat bilen birtakım alacaklılar, üçüncü kişilere haciz ihbarnameleri tebliğ ettirerek, onların itiraz etme ve menfi tespit davası açma haklarının süresini kaçırmalarından menfaat sağlamaya çalıştıkları görülmüştür. Böyle bir durumda, takip borçlusuna hiçbir borcu bulunmayan üçüncü kişinin, borçlu duruma düşürülerek borcu olmayan parayı ödemesinin veya malı tesliminin önüne geçmek için; kanun koyucu itiraz etme ve menfi tespit davası açma haklarının sürelerini uzatarak, haksız durumları önlemek istemiştir53.

53 Hükümet gerekçesi ve madde gerekçesi için bakınız: Ulukapı, Ömer: İcra ve İflâs C. 54 Sa. 4 Muhafaza Tedbiri Olarak Haciz İhbarnameleri 501

Kanununda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanuna İlişkin Ek, Konya 2004, s. 7 ve 23 (Ulukapı, Kanuna İlişkin Ek).

IV. ÜÇÜNCÜ HACİZ İHBARNAMESİ

A. ÜÇÜNCÜ HACİZ İHBARNAMESİNİN İÇERİĞİ

Üçüncü haciz ihbarnamesinin içeriği konusunda da ikinci haciz ihbarnamesinin içeriğinde olduğu gibi kaynaklarımız İcra ve İflâs Kanunu ve İcra ve İflâs Kanunu Yönetmeliği’dir54. Önceleri İcra ve İflâs Kanunu Yönetmeliği, İcra ve İflâs Kanunu m. 89 hükmündeki değişikliğe paralel olarak değiştirilmemişti. İcra ve İflâs Kanunu Yönetmeliği’nde, yapılan değişiklikten önce ayrı bir madde olarak üçüncü haciz ihbarnamesi Yönetmelikte düzenlenmemişti. Yönetmelikteki değişiklikten önce icra daireleri ‘yedinizde sayılan aşağıda yazılı borcu ödemeniz hakkında bildirimdir’ başlıklı bir muhtıra şeklinde üçüncü haciz ihbarnamesini üçüncü kişilere göndermekteydiler. Fakat üçüncü haciz ihbarnamesinin bu şekilde gönderilmesi durumunda; ülke çapında, icra dairelerinin işlemleri bakımından tam bir uyum sağlanamamaktaydı. Çeşitli icra dairelerinin, üçüncü kişilere, başlıkları birbirinden farklı üçüncü haciz ihbarnameleri tebliğ ettirmesi muhtemeldi. Fakat bu durumda, uygulamada birtakım aksaklılar yaşanabilirdi. Ayrıca yönetmelikler kanunların nasıl uygulanacağını gösteren düzenlemelerdir. 89 uncu maddede düzenlenen üçüncü haciz ihbarnamesinin de nasıl uygulanacağının yönetmelikle açıkça belirtilmesi gerekliydi. Açıklanan tüm bu nedenlerden dolayı, İcra ve İflâs Kanunu Yönetmeliği, İcra ve İflâs Kanunu değişik m. 89’ a uygun hâle getirilmek için değiştirilmiştir.

İkinci haciz ihbarnamesine süresi içinde itiraz etmeyen ve zimmetinde sayılan borcu ödemeyen veya yedinde sayılan malı teslim etmeyen üçüncü şahsa gönderilen üçüncü haciz ihbarnamesinde; üçüncü kişiye on beş gün içinde parayı icra dairesine ödemesi veya yedinde sayılan malı teslim etmesi

54 Üçüncü haciz ihbarnamesi (bildirim)

Madde 44 – Üçüncü haciz ihbarnamesinde, bu Yönetmeliğin42 nci maddesinin ikinci fıkrasındaki bilgiler yer alır. Bunun dışında ikinci haciz ihbarnamesinin tebliğ tarihi; malın üçüncü kişinin elinde veya borcun zimmetinde sayıldığı, ayrıca üçüncü kişinin bu ihbarnamenin tebliğinden itibaren onbeş gün içinde borcu icra dairesine ödemesi; malı aynı sürede teslim etmesi; ihbarnamenin tebliğinden itibaren onbeş gün içinde takibin yapıldığı veya kendi yerleşim yerinin bulunduğu yer mahkemesinde menfi tespit davası açabileceği ve bu davayı açtığına dair belgeyi, bu bildirimin yapıldığı tarihten itibaren yirmi gün içinde, ilgili icra dairesine vermesi; dava açmaz veya dava açtığını gösterir belgeyi vermezse ihbarnamenin tebliğinden itibaren onbeş gün içinde zimmetinde sayılan borcu icra dairesine ödemesi veya elinde sayılan malı icra dairesine teslim etmesi gereği, aksi halde cebrî icra yolu ile borcun tahsil edileceği veya malın aynen alınacağı ihtarı yazılır.

Bu ihbarname ile İcra ve İflâs Kanununun 89 uncu maddesinin üç, dört ve beşinci fıkralar hükümleri de üçüncü kişiye bildirilir. Kulbay Kıvanç AÜHFD Yıl 2005 502

yahut bu süre içinde menfi tespit davası açması55, aksi takdirde zimmetinde sayılan borcu ödemeye veya yedinde sayılan malı teslime zorlanacağı bildirilir (İcra ve İflâs Kanunu m. 89/ III, İcra ve İflâs Kanunu Yönetmeliği m. 44/I)56.

Üçüncü haciz ihbarnamesini tebellüğ eden üçüncü şahıs, ya on beş gün içinde zimmetinde sayılan borcu öder veya yedinde sayılan malı teslim eder ya da on beş gün içinde menfi tespit davası açar.

B. ÜÇÜNCÜ KİŞİNİN MENFİ TESPİT DAVASI AÇMAMASI

Üçüncü kişi, on beş gün içinde menfi tespit davası açmazsa; borcun zimmetinde, malın yedinde sayılması kesinleşir57. Bu durumda üçüncü şahıs, aynı on beş gün içinde icra dairesine, zimmetinde sayılan borcu ödemek veya yedinde sayılan teslim etmek zorundadır58. Buradaki on beş günlük süre, hak düşürücü nitelikte olup, geçirildiğinde, üçüncü kişi zimmetinde sayılan borcu ödemekten veya yedinde sayılan malı teslim etmek zorundadır59.

Üçüncü kişi, on beş gün içinde menfi tespit davası açmaz ve zimmetinde sayılan borcu icra dairesine ödemez veya yedinde sayılan malı icra dairesine teslim etmezse; zimmetinde sayılan borcu ödemeye veya yedinde sayılan malı teslime zorlanır (İcra ve İflâs Kanunu m. 89/ III, c. 3). Yani takip alacaklısının talebi üzerine, üçüncü şahsın zimmetinde sayılan borç için, bunu karşılamaya yetecek kadar malı icra memuru tarafından haczedilir60 ve bu malların paraya çevrilmesi sonunda elde edilecek paradan

55 Yılmaz, s. 21.

56 Kuru, El Kitabı, s. 412.

57 Kuru, İcra, s. 163; Kuru/Arslan/Yılmaz, İcra, s. 280; Kuru, Bankalar, s. 45; Postacıoğlu, İcra Hukuku, s. 422; Uyar, Üçüncü Şahıs, s. 1012; Uyar, Haciz, s. 236; Akyazan, İnceleme, s. 354.

58 Kuru, İcra, s. 163; Kuru/Arslan/Yılmaz, İcra, s. 280; Kuru, Bankalar, s. 46; Kuru, El Kitabı, s. 412.

59 ‘…İİK’ nın 89/ 3 uyarınca üçüncü kişi, takip alacaklısına karşı açacağı menfi tespit davasını ikinci ihbarnamenin tebliğinden başlayarak yedi gün içinde açmak ve davanın açıldığını belirleyen belgeyi aynı süre içinde icra dairesine göstermek zorundadır. Bu kural, buyurucu niteliktedir. Anılan maddedeki yedi günlük süre hak düşürücü süre olup geçirildiğinde, olumsuz hali, üçüncü kişiyi zimmetinde sayılan borcu ödemekten veya yedinde sayılan malı teslim etmek yükümünden kurtarmaz…’, 12. HD 12.10.1982, 7024/7181 (Şimşek, s. 330).

60 ‘…Şikâyetçi hakkında takip borçlusunun kendisinde bulunan alacağı için İİK’ nın 89/ 1 ve 89/ 2. maddelerine uygun biçimde haciz ihbarnameleri gönderilmiş olup, bu kişinin zimmetinde sayılan borç tutarı takip dosyasına ödenmemiştir. Bu durumda 3. kişiden alacağın cebri icra yolu ile tahsili cihetine gidileceğinden icra müdürlüğünce 3. kişinin taşınmazına haciz konmasında usulsüzlük bulunmamaktadır. Mercice şikâyetin reddine karar vermek gerekirken yazılı şekilde kabulüne karar verilmesi isabetsizdir…’, 12. HD 9.10.2001, 15138/15820 (Kuru, Bankalar, s. 47, dipnot 111). C. 54 Sa. 4 Muhafaza Tedbiri Olarak Haciz İhbarnameleri 503

takip alacaklısı tatmin edilir61; yani takip alacaklısının alacağı ve takip giderleri ödenir62. Eğer bir menkul mal üçüncü şahsın yedinde sayılmışsa, bu mal icra dairesi tarafından kendisinden zorla alınır63. Malın teslimi mümkün olmazsa, alacaklı icra mahkemesine başvurarak, malın değerinin üçüncü kişi tarafından ödenmesine karar verilmesini isteyebilir (İİK m. 89/VI). Takip borçlusu ve takip alacaklısı arasındaki takip, bir ilâma dayanıyor ve ilâmda, ‘malın aynen olmadığı takdirde, bedelen tahsiline’ karar verilmişse; yani malın kıymeti ilâmda belirtilmiş bulunuyorsa, artık icra mahkemesine başvurmaya gerek kalmaz64. Bu belirli kıymet (değer) üzerinden, icra memurunca, alacaklının istemi üzerine hacze gidilir65.

Üçüncü kişi, birinci ve ikinci haciz ihbarnamelerine süresinde itiraz etmeyerek ve üçüncü haciz ihbarnamesi uyarınca menfi tespit davası açmayarak; ihbarnamede yazılı borcu ödemek veya malı teslim etmek zorunda kalmıştır. Bu durumda alacaklının alacağı konusunda kesin bir takip durumu meydana gelmiştir. Bu durumda takip alacaklısı, icra memuruna başvurmak ve üçüncü şahsın mallarını haczettirmek zorundadır; alacaklı bu kanunî yolu bırakarak mahkemeye başvuramaz. Çünkü dava kanun tarafından korunmaya değer bir hakkın ortaya çıkarılması için açılır. Oysa ki; takip alacaklısının alacağı, icra hukuku yönünden teminat altına alınmıştır. Takip alacaklısının bu konuda dava açmakta hukukî yararı yoktur 66.

Takip borçlusunun üçüncü kişideki alacakları İcra ve İflâs Kanunu m. 106/ II’ ye göre taşınır hükmündedir. Bu nedenle alacaklının, üçüncü haciz ihbarnamesindeki on beş günlük sürenin bitiminden itibaren bir yıl içinde

61 Pekcanıtez/Atalay/Özekes, İcra, s. 66; Uyar, Üçüncü Şahıs, s. 1013; Uyar, Haciz, s. 236.

62 Kuru, İcra, s. 163; Kuru/Arslan/Yılmaz, İcra, s. 280; Kuru, El Kitabı, s. 412-413.

63 Postacıoğlu, İcra Hukuku, s. 422; Uyar, Üçüncü Şahıs, s. 1013; Uyar, Haciz, s. 236.

64 Akyazan, İnceleme, s. 355; Uyar, Üçüncü Şahıs, s. 1013; Uyar, Haciz, s. 236-237.

65 Uyar, Üçüncü Şahıs, s. 1013; Uyar, Haciz, s. 237.

66 ‘…Üçüncü şahıs, süresi içinde ihbarnameye karşı itirazda bulunmamak ve ikinci ihbarname üzerine menfi tespit davasını açmamak suretiyle hiçbir hükme hacet kalmaksızın ihbarnamede yazılı tutardaki paranın ödenmesi zorunlu hale gelir. Böylece alacaklının alacağı konusunda kesin bir takip hali meydana gelmiştir. Hal böyle olunca, alacaklının yapacağı iş, icra memuruna başvurarak kendi yararına kesin duruma gelmiş bir kovuşturma yüzünden üçüncü kişinin alacağının alınmasını istemekten ibarettir. Alacaklı, bu kanunî yolunu bırakarak mahkemeye başvuramaz. Çünkü dava, kanun tarafından korunmaya değer bir hakkın ortaya çıkarılması için açılabilir. Alacaklının alacağı, icra hukuku yönünden kesin bir hüküm sonuçlarının doğuracak değerde bir kovuşturma usulü ile teminat altına alınmış olduğuna göre, ayrıca mahkemede dava yolu ile korunmaya değer bir haktan söz edilemez. O halde alacaklının, bu konuda dava açmakta hukuki yararı yoktur. Hukukî menfaat bulunmayan hallerde ise dava açılamaz…’, 4. HD 27.11.1967, 9869/9322 (Olgaç, s. 783 - 784). Kulbay Kıvanç AÜHFD Yıl 2005 504

icra dairesine başvurarak, zimmetinde sayılan borcun üçüncü kişiden zorla alınmasını istemesi gerekir. Aksi takdirde, üçüncü kişinin zimmetinde sayılan alacak üzerindeki haciz kalkar (İcra ve İflâs Kanunu m. 106, 110)67.

C. ÜÇÜNCÜ ŞAHSIN MENFİ TESPİT DAVASI AÇMASI

Birinci ve ikinci haciz ihbarnamesine itiraz etmeyen üçüncü kişi, üçüncü haciz ihbarnamesinin tebliğinden itibaren on beş gün içinde menfi tespit davası açmalıdır (m. 89/ III). Menfi tespit davasının açılmasının gerektiği on beş günlük süre hak düşürücü niteliktedir ve mahkemenin, davanın süresi içinde açılıp açılmadığını kendiliğinden (re’sen) araştırması gerekir68.

Üçüncü kişi, süresi içinde (on beş gün) menfi tespit davası açtığına dair belgeyi, üçüncü haciz ihbarnamesinin tebliğinden itibaren yirmi gün içinde icra dairesine teslim etmek zorundadır (İcra ve İflâs Kanunu m. 89/III)69. Üçüncü şahıs süresi içinde (on beş gün) menfi tespit davasını açar ve dava açtığını gösteren belgeyi süresi içinde (yirmi gün) icra dairesine teslim ederse; üçüncü kişi hakkında yürütülen cebrî icra işlemleri menfi tespit davası sonunda verilen kararın kesinleşmesine kadar durur (İcra ve İflâs Kanunu m. 89/III)70. Bu durumda üçüncü kişi, menfi tespit davası sonuçlanıncaya kadar, zimmetinde sayılan borcu ödemeye veya yedinde sayılan malı teslime zorlanamaz71.

Üçüncü kişi, on beş gün içinde menfi tespit davası açtığı halde, yirmi gün içinde menfi tespit davası açtığını ispatlayan belgeyi icra dairesine vermezse bu durumda ne olacaktır? Bu konuda Yargıtay ve doktrin arasında görüş ayrılığı vardır. Her ne kadar İİK m. 89/ III’te üçüncü şahsın dava açtıktan sonra, üçüncü haciz ihbarnamesinin tebliğinden itibaren yirmi gün içinde dava açtığını gösteren belgeyi icra dairesine vermesi gerektiğinden bahsedilse de bu hüküm sert yorumlanmamalıdır. Süresi içinde dava açtığı halde, sırf bunu icra dairesine bildirmediği için hakkında yürütülen cebrî icra işlemlerinin durdurulmaması; üçüncü şahıs için bir hak kaybı doğuracaktır. Hatta bu müeyyidenin sert bir şekilde yorumlanması; yani menfi tespit

67 Kuru, Bankalar, s. 50; Kuru, El Kitabı, s. 412, dipnot 9b.

68 Kuru, El Kitabı, s. 417.

69 Üstündağ, İcra Hukuku, s. 228; Kuru, İcra, s. 163; Kuru/Arslan/Yılmaz, İcra, s. 281; Uyar, Üçüncü Şahıs, s. 1013; Uyar, Haciz, s. 238; Pekcanıtez/Atalay/Özekes, İcra, s. 66; Tuncay/Demirhan, s. 91; Olgaç/Köymen, s. 770.

70 Pekcanıtez/Atalay/Sungurtekin Özkan/Özekes, s. 189.

71 Üstündağ, İcra Hukuku, s. 228; Postacıoğlu, İcra Hukuku, s. 454; Kuru, İcra, s. 163; Kuru, Bankalar, s. 78; Kuru/Arslan/Yılmaz, İcra, s. 281; Uyar, Üçüncü Şahıs, s. 1013; Uyar, Haciz, s. 238; Ulukapı, İcra, s. 77; Pekcanıtez/Atalay/Özekes, İcra, s. 66; Tuncay/Demirhan, s. 91; Olgaç/Köymen, s. 770; Akyazan, Yeni ve Değişik Hükümler, s. 66; Erdoğan, s. 536. C. 54 Sa. 4 Muhafaza Tedbiri Olarak Haciz İhbarnameleri 505

davası açtığına dair belgeyi icra dairesine vermeyen üçüncü kişi hakkındaki cebrî icra işlemlerinin devam etmesi ve zimmetinde sayılan borcu ödemeye veya yedinde sayılan malı teslim etmeye zorlanması hak arama hürriyetinin (Anayasa m. 36) sınırlandırılmasıdır.

Dava açtığını gösteren belgeyi ‘makul bir süre’ içinde icra dairesine vermiş olan üçüncü kişinin, menfi tespit davası sonuçlanıncaya kadar zimmetinde sayılan borcu ödemeye veya yedinde sayılan malı teslim etmeye zorlanmaması gerekir72. Sırf bu formalitenin yerine getirilmemiş olması yüzünden üçüncü kişinin hakkı düşmemeli ve süresinde dava açılmış olmakla takip durmalıdır73. Doktrinin görüşleri bu yöndeyken Yargıtay’a göre; yasal süre içinde menfi tespit davası açtığını belgelendirmeyen üçüncü kişi hakkındaki takip durmamalı ve tüm cebrî icra işlemleri devam etmelidir74. Bu konuda Yargıtay’a katılmak mümkün değildir.

Yorum Gönder

 
Top