-- --
Suudi Arabistan'da uygulanmakta olan çalışma ve sosyal güvenlik mevzuatı,

Suudi Arabistan'da uygulanmakta olan Çalışma ve Sosyal Güvenlik Mevzuatına İlişkin Özet Bilgi :

Kefalet Sistemi


Suudi Arabistan’daki bütün yabancılar bu ülkeye bir Suudlunun kefaleti altında gelirler; onun işinde çalışırlar; oturma ve çalışma izinlerini onun vasıtasıyla alırlar. İşçiler izine ayrılacakları zaman gerekli çıkış-giriş vizesini kefil alır; işveren değişikliği halinde önceki kefilin yazılı muvafakati aranır; ülkeden ayrılabilmek için kesin çıkış vizesini de kefil temin eder. Ayrıca kefiller, çalıştırdıkları yabancı işçilerin pasaportlarına ülkeye gelir gelmez el koymak suretiyle, işçinin, kendilerinin muvafakati olmadan yapabileceği her türlü faaliyeti kontrol etmeye çalışmaktadırlar.

Suudi Arabistan’da çalışmakta olan yabancılara uygulanan kefalet sistemi, her fırsatta eleştirilmekte ve çözüm yolları getirilmek istenmektedir. 2009 yılında Körfez ülkelerinden Kuveyt ve Bahreyn’de kefalet sisteminin kaldırılmasına yönelik girişimle başlatılmıştır. Suudi Arabistan’da ise gerek Şura Meclisi’nde, gerekse medyada gündeme getirilmekte, çözümü için değişik öneriler sunulmakta ise de olumlu bir adım atılamamış olup rant kaynağı haline geldiği için uzun vadede dahi kaldırılabileceği tahmin edilmemektedir.

Ancak, Suud Hükümetinin 10 Nisan 2000 tarihinde kabul ettiği yeni Yabancı Sermaye Yatırım Kararnamesi kefalet sisteminde yumuşatıcı bazı hükümler getirmiştir. Söz konusu kararnameye göre, yabancı yatırımcı ve onun Suudlu olmayan çalışanları, yabancı yatırımcı statüsünü haiz firmanın kefaletinde çalışabilirler.

Çalışma İzni ve Oturum İzni

İşveren, Suudi Arabistan'a getirttiği işçinin ülkeye girişinden itibaren 90 gün içinde çalışma ve oturum iznini almalıdır. İşverenin bu izinleri almaması halinde, kendisine kanunla belirlenen cezalar uygulanır.

İşçi yapacağı işe göre tıbbi yönden sağlam olmalı, ülkenin ilgili sağlık kuruluşlarından düzenlenmiş sağlık raporuyla ve bu konuda yayınlanmış talimatlara uygun olarak sağlıklı olduğunu ispat etmelidir.

Çalışma izninin süresi bir ya da iki yıl olup, uzatılması hususunda işveren ve işçinin muvafakati ile ve aynı sürelerle yenilenebilir. Çalışma İzninin süresi biter bitmez yenilenmelidir. Çalışma ve oturum izinlerinin yenilenmesini geciktiren işveren hakkında oturum ve iş yasasının öngördüğü cezalar uygulanır.

İşveren, çalışmak üzere gelecek olan işçinin giriş vizesi masraflarının yanı sıra, oturum, çalışma izinleri, işyerine ulaşım masrafları ile ülkeden giriş-çıkış vize masraflarını karşılamakla yükümlüdür.

S.Arabistan sınırları içinde dolaşan tüm işçilerin, çalışma ve oturum izinlerini gösteren belgeleri beraberlerinde taşımaları gerekmektedir.

Çalışma izni

Çalışma izinleri belirlenmiş olan şartlar gereğince, kefilin başvurusu ve Çalışma Bakanlığı'nın (Çalışma Büroları) onayı ile verilir. Çalışma izni alınması için aşağıda belirtilen şartların işçi tarafından mutlaka yerine getirilmesi gerekmektedir:

İşçinin S. Arabistan'a yasal yollardan giriş yapmış olması,

İşçinin Suudili işveren ya da yatırım yasası gereğince yetki verilen yabancı işveren ile sözleşme yapmış olması,

İşçinin ülkenin ihtiyaç duyduğu mesleki yeterlilik veya eğitim sertifikalarına sahip olması,

İşçinin en az altı (6) ay geçerlilik süresine sahip pasaportunun olması,

İşçinin sağlık yönünden uygun olması ve hasta olmaması.

Oturma izni

Oturma izni de aynı şekilde kefilin başvurusu ve Suudi Arabistan'ın çeşitli bölgelerinde bulunan Pasaport İdareleri’nin onayı ile verilir.

İş Sözleşmesi

Ülkemizden İş Kurumu Genel Müdürlüğü kanalı ile gelenlerin çalışma hayatı ile ilgili hak ve alacakları anılan kurum gözetiminde yapılan sözleşmelerle koruma altına alınmaktadır. Ancak, kendi imkanları ile iş bulup gelen vatandaşlarımızın sayısı İş Kurumu Genel Müdürlüğü kanalıyla gelenlerin sayısının çok üstünde olup, çok azının elinde İş Sözleşmesi bulunmaktadır. Suudi Arabistan’a gelecek her işçinin elinde hak ve alacaklarını belirten bir sözleşmenin bulunması zorunluluk arz etmektedir.

İşçi Suudi Arabistan'a gelmeden önce İşveren ya da vekili ile sözleşme imzalamalıdır. Bu sözleşme Arapça olarak düzenlenir. Arapça dilinin yanı sıra başka bir dilde de düzenlenebilir ancak, Suudi Arabistan yasaları önünde Arapça nüsha muteberdir. Bunun dışında başka bir iş sözleşmesi düzenlenmesine gerek yoktur. Aksi halde en son imzalanan sözleşme geçerli sayılmaktadır.

İşçinin iş sözleşmesinin bir nüshasını alması ve ülkede çalıştığı sürece bu sözleşmeyi muhafaza etmesi gerekir.

İşçi, işe başlama tarihinden itibaren üç aylık deneme süresine tabi tutulur. İşçiye aynı işveren yanında bir kereden fazla deneme süresi uygulanamaz. Sözleşme metninde, işçinin deneme süresine veya teste tabi tutulduğu hususu açık olarak yazılı olması ve süresinin de açık olarak belirtilmesi gerekir.

Çalışma Saatleri ve İzinler

Asgari çalışma süreleri günde sekiz, haftada 48 saattir.

Fazla çalışma süreleri için işçiye ücretin % 50 fazlası ödenir.

Cuma günü tam ücretli resmi tatil (istirahat günü) günüdür. İşveren, ilgili çalışma ofisinden onay almak suretiyle bazı çalışanları için bugünü haftanın diğer bir günüyle değiştirebilir. Yani haftalık çalışma süresi 6 günü geçemez. Her halükarda işçiye dini yükümlülüklerini yerine getirme fırsatı verilmelidir.

İşçi, aynı işverene bağlı olarak bir yıl çalışmış olmak kaydıyla 15 gün yıllık ücretli izni hak eder.

Erkek veya kadın işçi, aşağıda belirtildiği şekilde diğer ücretli izin haklarından yararlanabilir.

Evlilikte 5 gün,

Eş, anne, baba veya çocukların
ölümü halinde 5 gün,

Erkek işçi için doğumda 3 gün,

Kocası ölen Müslüman kadın işçiye, kocasının ölümünden itibaren iddet müddetince 4 ay 10 gün ücretli izin verilir.

Kocası ölen Müslüman Olmayan kadın işçiye, 15 gün tam ücretli izin verilir.

Ramazan ayının 29. gününden itibaren 3 gün Ramazan Bayramı izni,

Kurban Bayramında Arafat’ta vakfe durulan günden itibaren 4 gün,

Krallığın Milli Günü olan 23 Eylül'de 1 gün,

İş Sözleşmesinin Sona Ermesi

İşçi ve işveren arasında imzalanmış olan iş Kanunda yer alan hususların gerçekleşmesiyle sona erebilir.

İş sözleşmesi sona erdikten sonra prensip, işçinin bütün haklarını alarak ülkesine dönmesidir. Eğer işveren tüm haklarını sağlamamışsa işçi, ülkenin her yerinde bulunan Çalışma Ofislerine (Mekteb al-Amel) şikâyet bildiriminde bulunabilir.

Uygulamaya göre, (işçinin elinde işvereni ibra ettiğine dair bir belge) işveren tarafından verilmiş ve işçinin elinde tüm haklarını aldığını gösteren bir belge olmadan ülkeden çıkış işlemleri yapılmaz.

İş Sonu Tazminatı : Süreli iş sözleşmesinin bitmesi veya işveren tarafından fesih edilmesi halinde, sözleşme sahibi işçiye ilk 1-5 yılları için ödenecek yıllık tazminat miktarı yarım maaş (15 günlük) ve bundan sonraki her yıl için ise bu miktar birer maaş (30 günlük) kadardır. (Bir yıldan az çalışma süreleri için tazminat oransal olarak hesaplanmaktadır.)

İşçi İhtilafları ve Çözümü

İşçi – İşveren ihtilaflarına Çalışma Büroları (Mekteb al-Amel) ile İşçi İhtilafları Komisyonları bakmaktadır.

Suudi Arabistan'ın birçok vilayet ve bütün bölgelerine yayılmış otuz yedi Çalışma Bürosu bulunmaktadır. Suudi Arabistan’da bulunan her işçi bu bürolara müracaat ederek, işverenle ilişkileri hakkında her konuda bilgi edinme, hak ve yükümlülüklerini öğrenme imkânına sahip olmakla birlikte işverenle / kefille olan şikâyetini kendisine en yakın Çalışma Bürosuna iletebilir.

Çalışma Büroları, işçilerin her türlü ihtilaflarına bakar, işçi ile işveren arasında vuku bulan ihtilafları çözmeye gayret sarf eder. Çalışma Büroları işçi-işveren ihtilaflarına çözüm bulamadıkları takdirde, sorunu işçi ihtilafları ile ilgili işçi komisyonlarına havale eder. Bu komisyonlar, İş Kanunu gereği sorunlara bakmaya özel Mahkemeler konumundadır.

Bunlar :

İşçi ihtilaflarının çözümü için İptidaiye (birinci) Komisyonu,

İşçi ihtilaflarının çözümü için Yüksek Komisyon.

Suudi Arabistan genelinde bu komisyona bağlı birçok daire (kurum) bulunmaktadır.

Yukarıda belirtilen, gerek çalışma bürolarına, gerekse komisyonlara, uzun zamandan beri avukatlar genellikle tercüman sıfatıyla katılırken, son zamanlarda yapılan duruşmalara avukatların da dahil olmasına izin verilmesine rağmen, bu tür davalarda avukatların kazancının sınrlı olacağı düşüncesiyle pek rağbet görmediği gözlenmektedir.

Diğer taraftan yabancı avukatların Suudi Arabistan’da faaliyet gösteren Özel Hukuk Bürolarına bağlı olarak Suudi Arabistan vatandaşı bir avukatın yetkilendirmesi ile mesleklerini icra etmeleri mümkündür. Suudi Arabistan’da yargı sürecinin uzun sürmesi nedeniyle, yargının işleyişiyle ilgili olarak, gerek Şu’ra Meclisinin, gerekse Adalet Bakanlığı’nın çalışmalarının olduğu basın yayın organlarında çıkan haberlerden anlaşılmaktadır.  

Emeklilik

S. Arabistan’ın Ülkemiz (ya da başka bir ülke) ile sosyal güvenlik anlaşması bulunmamaktadır. Ayrıca, bu ülkedeki diğer yabancılar gibi, vatandaşlarımız da yaşlılık, malullük ve ölüm sigortaları bakımından Suudi Arabistan Sosyal Sigorta Yasası kapsamı dışındadırlar. Başka bir ifade ile, burada çalışmakta iken vefat eden vatandaşlarımızın geride kalanlarına dul, yetim aylığı bağlanması söz konusu değildir.

Suudi Arabistan Sosyal Sigortalar Yasasının yalnızca iş kazaları ve meslek hastalıkları ile ilgili hükümleri bu ülkedeki yabancılara da uygulanabilmektedir. Söz konusu hükümlerden yararlanabilmek için kefilin işçiyi Suudi Arabistan Sosyal Sigorta Kurumu’na (GOSİ) kayıt ettirmiş olması gerekmektedir. Sigortalı olmayanların iş kazası veya meslek hastalığı sonucu vefat edenlerin geride kalanlarına işverence ödenmesi gereken toplam tazminat tutarı sadece 27.000,- SAR’ dir (7200 USD). Vefat değil de sürekli işgöremezlik söz konusu ise, tazminat tutarı, ayrıca belirlenmektedir.

Hastalık ve Tedavi

Suudi Arabistan’da çalışan tüm yabancılar ile bunların aile fertleri zorunlu sağlık sigortası kapsamına alınmışlardır. Böylece ülkede yaşayan ikameli (oturum izni olan) çalışma müsaadeli yabancılara, eş ve çocuklarına iş kazası ve meslek hastalıkları tanımına girmeyen normal hastalık hallerinde sağlık hizmetleri verilmektedir.

Ancak söz konusu sağlık hizmetinin alınabilmesi için, fert başına ödenecek sağlık sigortası priminin yıllık miktarı asgari 850 .- SAR olup, bu rakamın tamamı işçiden tahsil edilmektedir.

16.05.2016 - http://riyad.be.mfa.gov.tr/
 
Top