0
-- --

Son yıllarda prematüre (erken doğum) bebek sayılarında artış yaşandı, bu da bazı sağlık sorunlarını beraberinde getirdi.

Annenin fiziki durumu, sağlığı, beslenmesi, çoğul gebelik ve stres, erken doğumda etkili oluyor. Dolayısıyla prematüre retinopatisi denilen göz rahatsızlığının da görülme sıklığı artıyor. Uzmanlar, prematüre bebeklerin 37 haftadan önce ne kadar erken doğarsa, sağlık sorunları da o kadar arttığını ifade ederek, "Bu şekilde doğan bebeklerin de alanında uzman hekimler tarafından yenidoğan yoğun bakım ünitesinde izlenmesi gerekir" demektedir.

Uzmanlar konu ile ilgili olarak,"Normal gebeliğin süresi ortalama 40 haftadır. Eğer bebek 37 haftadan daha önce doğarsa prematüre bebek olarak kabul edilir.  'Bebeklerin gözlerindeki damarlar doğuncaya kadar gelişir. Erken doğan bebeklerde bu gelişme tamamlanamaz. Bebek erken doğup anne karnındaki gelişimini tam sağlayamadığı için gözde sorun yaşanabilir. Göz kayıpları erken doğumlarda daha yaygındır.

Prematüre bebekleri yaşatmak için yüksek konsantrasyonlarda verilen oksijenin gözdeki damarların anormal gelişmesine sebep olur. Oksijen çocuğun yaşaması için şart. Bazı bebeklerde oksijenin daha yüksek verilmesi de gerekebilir. Hatta oksijen almayan prematüre bebeklerde dahi bu rahatsızlık görülebiliyor. Prematüre bebeklerin göz hassasiyeti daha fazla. Prematüre bebekler göz gelişimini tamamlayamadan dünyaya geldiği için böyle bir sıkıntı söz konusu. Burada yapılacak tek şey bu komplikasyonun olabileceğini bilmek ve doğumun 30. gününde bir göz doktoruna muayene ettirmek.

Genellikle erken doğumun etkisiyle göz damarları olgunlaşmadan doğdukları için, bu arada oksijen tedavisi de aldığından bu bebeklerimizin yüzde 15'i ROP dediğimiz prematürenin retinopatisi ile karşı karşıya kalabiliyor. ROP gözlerde görme kusurundan görme kaybına kadar varan bir yelpazede soruna yol açabiliyor. Bu durumu erken yakalamak adına belli riskleri barındıran ya da 1500 gramın altında doğan bebeklere doğumdan 4 hafta sonra göz muayenesi yaptırmak gerekir.

Gelişen tıp teknolojisi sonucunda geçmişe oranla daha çok bebek yaşatılıyor. Bu gelişme beraberinde erken teşhis edilmediği takdirde her iki gözde de körlüğe yol açan prematüre retinopatisi hastası bebeklerin sayısında da artışa neden oluyor. Hastalığın körlüğe dönüşmesini engellemenin tek yolu erken teşhis ve tedavidir. Bebek erken doğup anne karnındaki gelişimini tam sağlayamadığı için gözde sorun yaşanabilir. 32 haftadan önce doğan her bebeğin mutlaka 30 günlükken göz muayenesi yapılmalı.'' demektedirler

Aileler çocuklarını gözlemlerken nelere dikkat etmelidir?

Çocukta göz bozukluğu varsa genellikle ailenin dikkatini çekmez. Çocuk yıllar içinde kendi evinde çok rahat hareket eder ancak yabancı ortamlarda iyi göremediği için etrafla ilgisi az olur. Aile bunu çekingenlik olarak yorumlar. Tedavi gecikir. Bir ipucu da çocuğun televizyona ilgi göstermemesidir. Çok renkli olan televizyona ilgi göstermeyen çocuk ailenin dikkatini çekmelidir. Böyle durumlarda ilesi tarafından hekime geç götürülen çocukta görme kaybı kalıcı olur ve yapılan tedaviye cevap alınamayabilir. Erken bebeklik döneminde kapama yöntemi ile çok kısa dönemde tedaviye yanıt alınırken geç tanı konmuş çocuklarda kapama tedavisi uzun süre gerektirir.  Çocuk büyümüş olduğu için sıklıkla okul dönemine dek uzanan bunun sonucunda sosyal problem oluşturan kapama tedavisini uygulamak çok zorluk taşımaktadır.

ROP için risk faktörleri nelerdir?
1300 gr altında ya da 30 haftadan küçük doğan tüm bebekler
1500 gr altında ve 32 haftadan küçük  doğan ve yoğun bakımda oksijen tedavisi alan bebekler
Prematüre doğup, tekrarlayan apne, ağır sepsis, kan transfüzyonu ya da kan değişimi, kafa içi kanama geçiren bronkopulmoner displazisi, solunum güçlüğü sendromu ya da  ductus arteriyozus açıklığı olan bebekler   ROP gelişimi için risk altındadırlar

ROP muayenesi ve takibi nasıl yapılır?
ROP muayenesi topikal anestezi altında bebeklerin göz bebekleri büyütülerek yapılan retina adını verdiğimiz gözün sinir tabakasının incelendiği bir muayenedir. Prematüre bebeklerde ilk ROP muayenesi doğumdan 4-6 hafta sonra yapılmalıdır. Daha sonra hastalığın varlığına ve seviyesine göre 1 ya da 2 hafta aralarla bebek term (doğması gereken zaman) oluncaya kadar muayene tekrarlanır.


ROP’ta tedavi alternatifleri nelerdir?
ROP’un tedavisinde en önemli aşama düzenli takiptir. ROP gelişen hastaların %80’i kendiliğinden geriler ve takip edilen bebeklerin ortalama %10’unda tedavi gerekir. Tedavi yönteminin belirlenmesinde hastalığın hangi evrede olduğu damarlanma oranı çok önemlidir. Evre 1-2’de sadece haftalık takip yeterlidir. Evre 3 kritik evredir. Eşik hastalık bu dönemde görülür. Eşik hastalığı zamanında saptamak ve acil olarak (3 gün içinde) tedavi uygulamak ROP gelişen bebeklerin kör olmasını engelleyen en önemli faktördür. Bu evredeki riskli hastalara lazer tedavisi uygulanır. Son zamanlarda göze ilaç uygulamaları ile de başarılı sonuçlar elde edilmektedir.
Zamanında tespit edilemeyen ve tedaviye rağmen hastalığı ilerleyen olgularda göz içerisine girilerek vitrektomi ameliyatı uygulanır. Bu ameliyatın sonuçları maalesef her zaman yüz güldürücü olmaz. ROP hastalığının en önemli sonucu körlüktür. Özellikle ihmal edilen takip ve tedavi yapılamayan hastalarda görülür. Tedavi edilen hastalarda çok geç safhada değilse körlük gelişmez. Tüm dünyada iki kez (1942 ve 1989 yıllarında) ROP Salgını görülmüştür. Ülkemizin de kısmen aralarında bulunduğu gelişmekte olan ülkelerde üçüncü ROP salgını riski vardır. Bu nedenle prematüre bebeklerin yoğun bakım uzmanlarının uyarı ve yönlendirmesine göre ROP konusunda tecrübeli göz hekimleri tarafından takip edilmeleri gerekir.

Anne babalar hangi durumda çocuğunu göz hekimine götürmelidir?

Gözlerinde sulanma olan, ışıktan rahatsız olan, çevreye ilgisi az olan, seslenince bakan ama yakınına gelmedikçe gülümsemeyen, gözleri arasında farklılık dikkati çeken, göz bebeklerinde matlık veya beyazlık olan, ailede olmamasına rağmen iri gözleri olan şaşılık olan bebekler acilen bir göz hekimine gösterilmelidir. Biz göz hekimleri olarak bebeklerin doğduktan sonraki ilk üç ayda mutlaka bir göz muayenesinden geçmesini öneriyoruz.

Derleme / Anonim

Yorum Gönder

 
Top